Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 đánh dấu một bước chuyển mạnh mẽ, hướng tới xây dựng hệ thống GDNN mở – linh hoạt – gắn chặt thị trường lao động. Những điểm mới nổi bật có thể khái quát như sau:

Bổ sung mô hình “Trung học nghề”

Lần đầu tiên, trung học nghề được đưa vào hệ thống giáo dục quốc dân, giúp phân luồng sớm, vừa hoàn thiện học vấn phổ thông vừa trang bị kỹ năng nghề. Người học tốt nghiệp được cấp bằng trung học nghề, hoặc giấy chứng nhận hoàn thành chương trình để tiếp tục học hay thi lấy bằng sau này.

Doanh nghiệp vào vai trung tâm

Doanh nghiệp được xác định là cánh tay nối dài của GDNN: lập Quỹ đào tạo nhân lực, tham gia xây dựng chương trình, cử chuyên gia giảng dạy; đồng thời được hưởng cơ chế ưu đãi về thuế và quyền thành lập cơ sở GDNN.

Đổi mới đội ngũ nhà giáo – xuất hiện “giảng viên đồng cơ hữu”

Luật cho phép viên chức trình độ cao từ các đơn vị sự nghiệp công lập khác tham gia giảng dạy như giảng viên cơ hữu, đồng thời chuẩn hóa rõ ràng yêu cầu về bằng cấp và năng lực thực hành của nhà giáo.

Đẩy mạnh chuyển đổi số

Xây dựng cơ sở dữ liệu GDNN thống nhất, phát triển văn bằng số, chứng chỉ số, học liệu số, nâng cao minh bạch và hiệu quả quản lý.

Tự chủ toàn diện gắn với trách nhiệm giải trình

Cơ sở GDNN được bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, không phụ thuộc mức độ tự chủ tài chính, nhưng phải vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong và chịu trách nhiệm giải trình.

Ưu đãi mạnh cho người học

Miễn, giảm học phí cho ngành nghề khó tuyển, lĩnh vực công nghệ mũi nhọn; người học được trả tiền công khi tham gia lao động tạo ra sản phẩm trong quá trình thực tập tại doanh nghiệp.

Tóm lại, Luật GDNN 2025 giống như sự chuyển đổi từ “lớp học đóng” sang “xưởng sản xuất thông minh” – nơi nhà trường gắn với nhà máy, người học gắn với việc làm, và mọi kỹ năng đều kết nối trực tiếp với thị trường lao động.